Trong bối cảnh các đô thị lớn ngày càng đối mặt với áp lực giao thông và sự mất cân bằng giữa khu vực sinh sống và làm việc, việc tái sử dụng những công trình hiện hữu đang trở thành một hướng đi đáng chú ý. Home Office Tower của People’s Architecture Office là một ví dụ tiêu biểu: chuyển đổi một tòa nhà căn hộ thành tổ hợp văn phòng và tiện ích cộng đồng, góp phần đưa hoạt động làm việc trở lại gần nơi cư dân sinh sống.
1. Bối cảnh đô thị – giải quyết bài toán thành phố ngủ
Công trình tọa lạc tại Tiantong Yuan, Bắc Kinh, khu vực được biết đến với biệt danh “thành phố ngủ lớn nhất thế giới”. Nơi đây có hơn 700.000 cư dân, phần lớn sinh sống trong các khu nhà ở tập trung nhưng lại phải di chuyển quãng đường dài mỗi ngày để đến trung tâm Bắc Kinh làm việc.
Hệ quả là tình trạng ùn tắc giao thông nghiêm trọng vào giờ cao điểm, trong khi ban ngày khu dân cư trở nên vắng vẻ do phần lớn cư dân đã rời khỏi nhà.
Home Office Tower ra đời trong khuôn khổ Huitian Plan – chương trình hướng đến việc đa dạng hóa chức năng sử dụng đất tại khu vực này, trong đó có giải pháp chuyển đổi các tòa nhà nhà ở bỏ trống thành công trình văn phòng. Dự án không chỉ bổ sung diện tích làm việc mà còn góp phần thay đổi cách vận hành của cả khu dân cư.
2. Tái sử dụng công trình hiện hữu thay vì phá bỏ và xây mới
Thay vì tháo dỡ toàn bộ tòa nhà căn hộ, People’s Architecture Office lựa chọn giữ lại cấu trúc hiện trạng và tiến hành cải tạo để thích ứng với chức năng mới.
Quá trình chuyển đổi bao gồm gia cố một phần kết cấu ban đầu, đồng thời điều chỉnh các căn hộ hiện hữu để tạo ra một khoảng không gian dạng vòng bao quanh lõi công trình. Một số khu vực được tổ chức lại thành nhà vệ sinh dùng chung và không gian sinh hoạt chung phục vụ hoạt động văn phòng.
Đây là cách tiếp cận đáng chú ý trong cải tạo kiến trúc: tận dụng những gì công trình đang có, chỉ can thiệp vào các khu vực thực sự cần thiết để đáp ứng công năng mới. Điều này giúp công trình tiếp tục được sử dụng thay vì trở thành một khối nhà bỏ trống giữa khu dân cư đông đúc.
3. Tổ chức lại công năng – từ căn hộ riêng lẻ thành môi trường làm việc chung
Chuyển đổi từ nhà ở sang văn phòng không đơn thuần là thay thế nội thất hay bố trí lại bàn làm việc. Hai loại hình công trình có yêu cầu sử dụng rất khác nhau, đặc biệt về giao thông, vệ sinh, không gian chung và khả năng phục vụ số lượng người sử dụng lớn.
Tại Home Office Tower, các căn hộ được điều chỉnh để hình thành môi trường làm việc phù hợp hơn. Những khu vực dùng chung như nhà vệ sinh và không gian sinh hoạt chung được bổ sung vào cấu trúc hiện hữu.
Đặc biệt, tầng trệt và tầng hầm được khai thác để bố trí các khu vực văn phòng chung và phòng họp. Cách tổ chức này tạo nên sự phân lớp công năng: không gian làm việc được kết hợp với các khu vực hỗ trợ, giúp tòa nhà hoạt động như một môi trường văn phòng hoàn chỉnh thay vì chỉ là tập hợp các phòng làm việc riêng lẻ.
4. Bổ sung tiện ích – biến tòa nhà văn phòng thành một điểm đến cộng đồng
Một điểm khác biệt của dự án là hệ thống tiện ích không chỉ phục vụ nhân viên văn phòng. Công trình còn tích hợp căng tin, phòng tập thể dục, khu chợ và quán cà phê, đáp ứng những nhu cầu thiết yếu trong sinh hoạt hằng ngày.
Việc đưa các chức năng này vào cùng một địa điểm giúp người làm việc có thể ăn uống, vận động và giải quyết một số nhu cầu thường nhật mà không cần di chuyển xa.
Quan trọng hơn, các tiện ích còn tạo ra mối liên hệ giữa tòa nhà với khu dân cư xung quanh. Công trình không còn là một khối văn phòng khép kín mà trở thành một điểm sinh hoạt có khả năng phục vụ cả nhân viên và cư dân địa phương.
5. Ngôn ngữ kiến trúc màu cam – nhận diện diện mạo mới của công trình
Trong bối cảnh tòa nhà nằm giữa những khối căn hộ cao tầng có hình thức tương đối đồng nhất, các cấu kiện bổ sung màu cam được sử dụng như một yếu tố nhận diện nổi bật.
Màu cam xuất hiện trong các hạng mục cảnh quan và cấu trúc ngoài trời, tạo sự tương phản rõ rệt với nền kiến trúc dân cư xung quanh. Những yếu tố này không chỉ mang tính thị giác mà còn đảm nhiệm chức năng thực tế như tạo bóng mát, bố trí chỗ ngồi và hình thành các khu vực nghỉ ngơi, gặp gỡ.
Hệ thống chiếu sáng được tích hợp vào những cấu kiện bổ sung, giúp các không gian ngoài trời tiếp tục được sử dụng vào buổi tối. Nhờ đó, phần cảnh quan không chỉ là khoảng đệm xung quanh tòa nhà mà còn trở thành một phần của hoạt động cộng đồng.
6. Cảnh quan – mở rộng không gian làm việc ra môi trường bên ngoài
Khu vực cảnh quan xung quanh Home Office Tower được thiết kế như một không gian công cộng dành cho cả nhân viên văn phòng và cư dân địa phương.
Các khu vực có bóng mát, chỗ ngồi và khoảng không gian tụ họp tạo điều kiện cho những hoạt động diễn ra bên ngoài môi trường làm việc truyền thống. Đây cũng là cách mở rộng trải nghiệm sử dụng công trình, giúp người dùng có thêm lựa chọn nghỉ ngơi và giao tiếp thay vì chỉ giới hạn trong không gian nội thất.
Sự kết hợp giữa cảnh quan và các cấu kiện màu cam tạo nên một lớp không gian chuyển tiếp giữa tòa nhà và khu dân cư. Nhờ đó, ranh giới giữa công trình văn phòng và không gian công cộng trở nên mềm mại hơn.
7. Tác động đô thị – rút ngắn khoảng cách giữa nơi ở và nơi làm việc
Giá trị lớn nhất của Home Office Tower không chỉ nằm ở việc cải tạo thành công một tòa nhà, mà còn ở tác động mà mô hình này có thể tạo ra đối với khu vực xung quanh.
Khi cơ hội làm việc được đưa đến gần nơi cư trú, người dân có thể giảm thời gian di chuyển, hạn chế phụ thuộc vào phương tiện cá nhân và dành nhiều thời gian hơn cho gia đình, ăn uống, tập luyện hay các hoạt động giải trí.
Đồng thời, việc giảm nhu cầu đi lại đường dài cũng góp phần hạn chế áp lực giao thông và lượng khí thải phát sinh từ hoạt động di chuyển hằng ngày.
Dự án cho thấy một hướng tiếp cận quy hoạch đáng quan tâm: thay vì liên tục mở rộng đô thị và xây dựng thêm những khu chức năng mới, có thể bắt đầu bằng việc tái khai thác các công trình hiện hữu, bổ sung những chức năng còn thiếu và tạo ra sự cân bằng tốt hơn giữa nơi ở và nơi làm việc.
THÔNG TIN DỰ ÁN
- Tên công trình: Home Office Tower
- Đơn vị thiết kế: People’s Architecture Office
- Kiến trúc sư chủ trì: Zhe He, James Shen, Feng Zang
- Địa điểm: Bắc Kinh, Trung Quốc
- Diện tích: 22.210 m²
- Năm hoàn thành: 2021
- Đơn vị đồng thiết kế: BIAD & John Martin International Architectural Design Co., Ltd.
- Vật liệu chính: Kính, thép và bê tông
- Nhiếp ảnh: Weiqi Jin
Home Office Tower là một minh chứng cho tiềm năng của kiến trúc cải tạo trong việc giải quyết những vấn đề lớn hơn của đô thị. Một công trình từng phục vụ chức năng nhà ở có thể được tái sinh thành nơi làm việc, đồng thời tạo thêm tiện ích và không gian sinh hoạt cho cộng đồng. Đôi khi, giải pháp cho một đô thị tốt hơn không nằm ở việc xây dựng thêm thật nhiều, mà ở cách chúng ta sử dụng thông minh hơn những gì đã tồn tại.
Nguồn: archdaily
